Interview: Roel Kuiper

Roel Kuiper, oud-voorzitter Parlementaire Onderzoekscommissie Privatisering en Verzelfstandiging van overheidsdiensten (Eerste Kamer)

1. Wat zijn de lessen van het Parlementair Onderzoek van de Eerste Kamer met betrekking tot NS en de ordening op het spoor?

Het Parlementair Onderzoek van de Eerste Kamer had betrekking op de parlementaire besluitvorming inzake privatiseringen en verzelfstandigingen van publieke diensten. Wat opvalt bij NS is het grillige en weinig consistente karakter van die besluitvorming. Er is in de jaren 1990 een tijdlang gekoerst op privatisering van NS en in dat licht moet ook de drastische splitsing van het bedrijf worden gezien. De Tweede Kamer heeft die splitsing later ‘ondoordacht’ en ‘onverstandig’ genoemd, maar had er wel eerst zelf om gevraagd.  Van een privatisering van NS is het niet gekomen, maar intussen is er een bedrijf ontstaan dat onzeker opereert, veel technische expertise kwijt is en onder het vergrootglas ligt van zowel de politiek als het grote publiek. Wij hebben geconstateerd dat er dringend behoefte is aan een langetermijnperspectief voor NS en het spoorvervoer in het algemeen  om duidelijkheid te scheppen aan alle betrokken partijen. Ook moet er een definitieve oplossing komen voor NS en ProRail. De Parlementaire Onderzoekscommissie heeft in herinnering geroepen dat de Eerste Kamer nog in 2003 bij motie heeft gevraagd waarom het holdingmodel dat gehanteerd wordt bij Deutsche Bahn niet voor Nederland een beter alternatief zou zijn. Hierop is nooit een bevredigend antwoord gekomen van de kant van het ministerie. Ik denk dat men al te ver heen was op de ingeslagen weg. Toch zou een holdingmodel nog altijd een beter alternatief zijn. Het herstelt eenhoofdige leiding en maakt eenduidige strategische en operationele aansturing mogelijk.

2. Waar moet de politiek-bestuurlijke discussie de komende jaren over gaan?     

Ik denk dat het belangrijk is dat er gekozen wordt voor een helder langetermijnperspectief dat voor lange tijd duidelijkheid schept. Ik zie de inzet zeker terug in de Lange Termijn Spooragenda van deze staatssecretaris. Belangrijk is  de voortzetting van de concessie aan NS als berijder van het hoofdnet. Reizigersvervoer is een ‘public utility’ van de eerste orde en daarbij past behoedzaam optreden met het oog op publieke belangen van Nederland. Hierin past niet het streven van de Europese Commissie naar verdere liberalisering, zoals aangegeven in het Vierde Spoorpakket. In Nederland met zijn dichtbereden net zal dat tot chaos leiden, vergelijkbaar met de chaos die Engeland heeft gekend. Zowel de Tweede als Eerste Kamer hebben er al bezwaar tegen aangetekend. 

3. Welke ordening op het spoor is gewenst?

Het is duidelijk dat de kwaliteitsdoelen van de regering niet worden gehaald als er niet een betere structurele samenwerking op en rond het spoor ontstaat. Ik ben er voorstander van dat een directe vorm van samenwerking tussen NS en ProRail wordt hersteld. Het kan niet zo zijn dat lange termijn besluitvorming over zoiets belangrijks als het spoorvervoer in Nederland over twee partijen is verdeeld die verschillende belangen hebben en uiteenlopende visies kunnen volgen. Alle betrokkenen weten hoe suboptimaal dit is en toch zijn we niet in staat deze patstelling te doorbreken. De eenhoofdige leiding moet niet ambtelijk of politiek zijn, maar gebaseerd op professionaliteit en dus vanuit de sector zelf. Als er een bedrijfsmodel gevonden wordt – een holding zou nog altijd goed kunnen – moet uiteraard de regeling van toegang en gebruik van het spoor voor derden goed geregeld worden. Deskundigen uit de sector hebben mij verzekerd dat dat goed kan.

One Thought on “Interview: Roel Kuiper

  1. Hans Westerink on January 31, 2014 at 12:25 pm said:

    Het voordeel van een splitsing tussen infraverstrekker en vervoerder(s) is volgens mij dat tegenstrijdige belangen en visies aan het licht komen. Vervolgens kan de overheid een zuiverder afweging maken.
    Bij de dagelijkse uitvoering kan er -net als nu- worden samengewerkt tussen de partijen.
    Ik hoor nooit pleidooien voor het samenvoegen van Schiphol en KLM, terwijl ook daar grote operationele raakvlakken zijn.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Post Navigation